[Isaac Asimov] The Mammoth book of golden age science fiction

Zalety:
– Kilka tekstów uchodzi za zdecydowane highlighty: „Time Wants a Skeleton” (sprytnie skonstruowana, lekka zagadka z motywem podróży w czasie), „The Weapon Shop” (inspirujące, wyraźnie wpływowe ideowo), „Nerves” w wersji noweli (napięte i skuteczne; część czytelników żałuje, że sięgnęła po późniejszą, słabszą powieściową rozbudowę), „No Woman Born” (dla niektórych samo w sobie „warte całej książki”: pięknie napisane, subtelne odwrócenie frankensteinowskiej opowieści o potworze), a także „The Big and the Little” oraz „E for Effort”, cenione za energię fabularną i nośne pomysły.
– Nawet ci, którym nie wszystkie teksty odpowiadają, przyznają, że jest to zbiór „intrygujący”: wiele opowiadań ma charakter zagadki lub tajemnicy, co nadaje całości spójny klimat.
– Wysoko oceniany jest wstęp Asimova „The Age of Campbell” – postrzegany jako świetne wprowadzenie historyczne, które zwiększa zrozumienie epoki i kontekstu powstania opowiadań.
– Antologia ceniona jest jako przekrój ówczesnych obsesji SF: sztuczna inteligencja, posthumanizm, podbój kosmosu, wszystko widziane z dzisiejszej perspektywy jako „retro‑futurystyczne”. Dla części odbiorców właśnie ta „staroświeckość” stanowi istotny urok i wartość dokumentalną.
– Lektura zachęca do dalszego poznawania poszczególnych autorów: niektórzy po lekturze chcą sięgnąć po więcej tekstów Rocklynne’a czy van Vogta.

Wady:
– Poziom opowiadań jest nierówny: kilka z nich otrzymuje bardzo niskie oceny (1–2 gwiazdki), jako słabiej napisane lub mniej angażujące niż sugerowałaby ich renoma.
– „Killdozer!” spotyka się z krytyką za rasistowskie, brutalne określenia i postawy; nawet jeśli można je tłumaczyć perspektywą bohaterów, współczesnych czytelników wyraźnie to razi.
– Niektórzy zwracają uwagę, że chaos organizacyjny w fabule (np. brak procedur, przełożonych w „Killdozer!”) sprawia wrażenie niezamierzonej ilustracji potrzeby biurokracji i lepszego zarządzania, przez co historia traci na zwartej konstrukcji.
– Takie teksty jak „With Folded Hands” czy „Daymare” bywają oceniane niżej: mają ciekawe założenia, ale nie wszystkich przekonują wykonaniem czy tempem.
– Retro‑futurystyczna wizja świata, choć ciekawa jako dokument epoki, może wydawać się dzisiejszym czytelnikom naiwna lub „ramotkowa”, a niektóre rozwinięcia tekstów w formie powieści (np. „Nerves”) są oceniane jako słabsze od zwięzłych pierwowzorów.

Podsumowując, zbiór jest ceniony jako bogaty w idee, historycznie ważny portret Złotej Ery z kilkoma znakomitymi opowiadaniami i bardzo dobrym wstępem, ale czytelnicy uprzedzają, że nie wszystkie teksty dobrze się zestarzały – zarówno pod względem literackim, jak i obyczajowym.

Positives:
– Several stories are seen as standouts or near‑classics: “Time Wants a Skeleton” (clever, playful time‑travel mystery), “The Weapon Shop” (inspirational, seemingly influential on later SF), “Nerves” in its novelette form (tense and effective, preferred to the later novel), “No Woman Born” (often described as worth the whole book: beautifully written, a thoughtful rebuttal to Frankenstein‑style narratives of monstrosity), “The Big and the Little” and “E for Effort” (both highly rated for ideas and narrative drive).
– Even readers who are lukewarm on some pieces still find the collection “intriguing” overall, appreciating the mysterious or puzzle‑story tone many of the tales share.
– The introduction “The Age of Campbell” by Asimov is very well liked, seen as a strong contextual frame that enhances appreciation of the stories and the period.
– The book is valued as a snapshot of mid‑20th‑century SF concerns: artificial intelligence, post‑humanism, and space exploration, all viewed through what modern readers call “retro‑futurism.” For some, this datedness is part of the charm and historical interest.
– The anthology encourages exploration of individual authors: Rocklynne and van Vogt, for example, leave some readers wanting to seek out more of their work.

Negatives:
– Quality is perceived as uneven: a few stories receive only one or two stars from some reviewers, who find them weaker in execution or less engaging than their reputations suggest.
– Certain pieces, like “Killdozer!”, draw criticism for gratuitous and ugly racial language and attitudes; even when recognized as “in character” rather than authorial endorsement, this content is off‑putting to contemporary readers.
– Some readers suggest that the lack of structure or “higher‑up” oversight within stories like “Killdozer!” unintentionally highlights the need for better management and procedure, making the narrative feel chaotic rather than tightly plotted.
– A few stories, including “With Folded Hands” and “Daymare,” are rated relatively low by some, who find them less compelling despite their interesting premises.
– The retro‑futuristic vision can feel quaint or dated rather than visionary to modern tastes, and some readers familiar with later novel expansions (e.g., of “Nerves”) feel those longer versions compare poorly to the tighter originals.

Overall, the anthology is appreciated as a historically rich, idea‑driven collection with several exceptional stories and a valuable introduction, but readers caution that not every piece has aged equally well in terms of craft, pacing, or social attitudes.