[Jamie O’Neill] At swim, two boys

Wśród zalet najczęściej podkreśla się niezwykle bogaty, liryczny język, który bywa porównywany do Szekspira, Flauberta, Hardy’ego czy Vargasa Llosy. Proza balansuje między krótkimi, urwanymi zdaniami a długimi, filmowo rozbudowanymi frazami; dla wielu to formalny majstersztyk, w którym narracja i ton nieustannie się przeobrażają. Silna „irlandzkość” tekstu – dialekt, kolokwializmy, rytm mowy, odniesienia historyczne – jest przez część odbiorców odbierana jako niezwykle sugestywne, wciągające tło, pod warunkiem że czytelnik „wstroi się” w ten język. Centralna relacja Jima i Doylera uchodzi w oczach wielu za wyjątkowo poruszającą: ich droga od obcych sobie chłopców do przyjaciół i kochanków wydaje się szczera, czuła i głęboko ludzka. Zwolennicy powieści chwalą jej bezlitosną dokładność w opisie zakazanej miłości, dojrzewania i odkrywania własnej odmienności w nieprzyjaznym świecie; książka bywa nazywana piękną, tragiczną, „uczciwą” emocjonalnie.

Z drugiej strony, te same cechy dla innych są poważnymi wadami. Gęsta, silnie zabarwiona irlandzkim kolorytem proza bywa odbierana jako nieczytelna i zniechęcająca; niektórzy nigdy się do niej nie przyzwyczajają i uznają lekturę za mozolną i nużącą. Krytykowana jest również konstrukcja: częste, nagłe przeskoki między narratorami, płaszczyznami czasowymi i punktami widzenia są dla części czytelników chaotyczne i sztucznie skomplikowane. Wielu ma poczucie, że zbyt dużo miejsca poświęcono postaciom pobocznym (jak Mr. Mack czy Eveline), których perspektywy są odbierane jako męczące lub dziwaczne, podczas gdy samym Jimowi i Doylerowi – jak na tak obszerną powieść – poświęca się zaskakująco mało czasu. Skutkuje to wrażeniem, że główny wątek miłosny jest rozmyty i wypchnięty na margines. Co więcej, przynajmniej jeden czytelnik mocno sprzeciwia się temu, co odczytuje jako ukryte założenie, że miłość homoseksualna jest z natury tragiczna; uznaje to za przestarzałe i problematyczne, co osłabia dla niego siłę emocjonalną książki.

W sumie entuzjaści widzą w „At Swim, Two Boys” wymagającą, ale nagradzającą wysiłek, formalnie śmiałą opowieść o miłości, o ogromnej intensywności uczuć. Krytycy natomiast odbierają ją jako zbyt rozwlekłą, konstrukcyjnie chaotyczną i ideowo wątpliwą, w której najciekawsze fragmenty (sceny Jima i Doylera) pojawiają się zbyt rzadko, by zrekompensować trud lektury.

On the positive side, many praise the novel’s language as extraordinarily rich and lyrical, sometimes comparing it to Shakespeare, Flaubert, Hardy, or even Vargas Llosa. The prose shifts daringly between terse, fragmentary lines and long, lush, cinematic passages, and some readers find this constant metamorphosis of voice and perspective formally brilliant. The Irishness of the book—its cadences, dialect, colloquialisms, and historical texture—strikes many as immersive and authentic once they “tune in” to it, giving the story a strong sense of place. The central relationship between Jim and Doyler is often described as profoundly moving: their progression from strangers to friends to lovers feels, for many, tender, honest, and deeply human. Readers who connect with the book highlight its raw portrayal of forbidden desire, adolescent awakening, and the emotional cost of being different in a hostile time, calling it beautiful, devastating, and full of “human truths.”

On the negative side, others find the same qualities off‑putting. The dense, heavily Irish prose can be confusing and alienating at first; some never adjust and experience the novel as arduous and tedious rather than rewarding. Structural choices—frequent, sometimes abrupt shifts in narration, timeline, and point of view—are criticized as hasty, disjointed, and needlessly complicated. Several readers feel that far too much space is given to secondary characters (such as Mr. Mack and Eveline), whose interior monologues are seen as vexing or bizarre, while Jim and Doyler themselves receive surprisingly little on-page time for such a long book. This leads some to feel that the core love story is diluted or sidelined. Finally, at least one reader objects strongly to what they perceive as an underlying assumption that gay love is inherently tragic, viewing this as a dated and problematic framing that undercuts the novel’s emotional impact.

Overall, admirers see a challenging but rewarding, stylistically daring love story with exceptional emotional depth. Detractors experience it as overlong, structurally messy, and ideologically troubling, with its best moments (Jim and Doyler together) too rare to justify the effort.