[Kurlansky Mark] The Basque History of the World

Do zalet zalicza się przede wszystkim styl: Kurlansky pisze lekko, „charyzmatycznie”, dzięki czemu książka nie przypomina suchego opracowania naukowego. Wielu czytelników podkreśla, że publikacja jest pouczająca – pozwala sporo dowiedzieć się o historii, języku i kulturze Basków, a przy tym wyraźnie czuć sympatię autora do opisywanego narodu. Dużo uznania budzą liczne dygresje kulturowe – o literaturze, obyczajach, a zwłaszcza przepisy kulinarne – które tworzą swoistą „skrzynkę z różnościami” i czynią lekturę przyjemną oraz przystępną.

Z drugiej strony wielu odbiorców zarzuca książce brak pogłębienia i spójności: wątki są zaczynane i porzucane, wywody nie zawsze doprowadzone do końca, a obiektywizm ustępuje miejsca entuzjazmowi. Często powraca krytyka niemal całkowitej nieobecności kobiet – mimo krótkich wzmianek o ich roli w podtrzymywaniu kultury baskijskiej, kobiece postaci i perspektywy praktycznie nie występują, co część czytelników uznaje za poważny mankament. Inni atakują silną obecność ego autora: widzą w nim „pop‑historyka”, zbyt skupionego na sobie i własnym głosie, z przesadzonym poczuciem ważności, które przesłania sam temat. W efekcie wielu ma wrażenie, że fascynujący materiał o Baskach został wykorzystany tylko częściowo.

On the positive side, many appreciate Kurlansky’s engaging, “charismatic” prose that keeps the narrative from feeling like dry academic history. The book is praised for being informative about Basque history, language, and culture, and for conveying a clear affection for its subject. The inclusion of cultural digressions—literature, everyday life, and especially recipes—strikes some readers as a charming, entertaining “grab‑bag” of anecdotes, trivia, and culinary history that makes the book enjoyable and approachable.

On the negative side, several readers criticize the book for lack of depth and coherence: topics are introduced and then dropped, arguments are not fully developed, and objectivity is sacrificed to enthusiasm. One recurring complaint is the near‑absence of women: despite brief mentions of their importance in preserving Basque culture, female figures and perspectives are largely missing, which some find “deeply disappointing.” Another strand of criticism targets Kurlansky’s authorial presence—he is seen by some as a “pop historian” too focused on himself and his own voice, with an inflated sense of importance that gets in the way of the subject. For these readers, the Basque story had great potential that the book only partially realizes.