[Misha Glenny] McMafia

Z jednej strony wielu chwali ją jako otwierający oczy przegląd zjawiska zorganizowanej przestępczości w wersji „globalnej”. Podkreśla się, że z książki można się naprawdę dużo dowiedzieć: o udziale nielegalnego handlu w światowym PKB, o kluczowej roli upadku komunizmu, o praniu pieniędzy w rajach finansowych, o powiązaniach mafii z Bollywood, izraelską branżą sex‑biznesu, narkobiznesem w Kolumbii, marihuaną z Vancouver, nigeryjskimi oszustwami mailowymi czy brazylijską cyberprzestępczością. Reporterski styl Glenny’ego, pełen scenek i rozmów z ludźmi z półświatka, służb i biznesu, sprawia, że lektura przypomina serię barwnych reportaży z różnych kontynentów, a nie podręcznik kryminologii. Docenia się także to, że autor pokazuje, jak „wojna z narkotykami” została przegrana, jak na znaczeniu zyskują syntetyki i cyberprzestępczość oraz jak słabe państwa i korupcja sprzyjają mafijnym sieciom. Dla osób zainteresowanych stosunkami międzynarodowymi cenna jest warstwa „ukryta”: obraz kruszejącego systemu państwowego pod presją globalnych rynków legalnych i nielegalnych.

Z drugiej strony wielu czytelników ma zastrzeżenia do braku wyraźnej tezy. Książkę opisuje się jako „rozległy reportaż z minimalną analizą” – zbiór fascynujących historii, które nie składają się w spójną, mocną konkluzję. Ogromny zasięg geograficzny i tematyczny bywa odbierany jako chaos: autor „obiega świat”, ale nie zawsze porządkuje materiał w przekonujący model czy teorię. Część odbiorców uważa, że Glenny bywa zbyt ufny wobec swoich informatorów z przestępczego półświatka i służb, nie zawsze pokazując, jakie interesy stoją za ich opowieściami. W epilogu niektórzy dostrzegają dość schematyczne, zachodnio‑liberalne recepty na rozwiązanie problemu, które nie dorównują złożoności wcześniejszego opisu. Osoby, które trafiły na książkę przez serial BBC, czasem są rozczarowane: „McMafia” to nie thriller fabularny, a raczej reportaż śledczy z kilkoma epizodami, które tylko luźno zainspirowały scenariusz. Ogólny obraz w opiniach: świetna, przystępna synteza reporterska o globalnej przestępczości, bardzo mocna w warstwie faktograficznej i narracyjnej, wyraźnie słabsza jako pogłębiona analiza teoretyczna.

On the positive side, many praise it as an eye‑opening tour of globalised organised crime. People say they “learned a ton”: from the scale of illegal trade in world GDP, to the role of post‑communist transitions, the mechanics of money‑laundering in places like Dubai, the link between drugs, cybercrime, sex work and migration, and how different national mafias (Serbian, Russian, Nigerian, Brazilian, Indian, Israeli, etc.) fit into a global system. The book’s journalistic style and anecdotal storytelling make it very readable; it feels like a series of vivid dispatches from around the world rather than a dry academic study. Some readers especially value how it connects everyday things (online banking, spam emails, club drugs, cosmetic surgery, tourism) to hidden criminal infrastructures, and how it shows the “war on drugs” as effectively lost and replaced by a flexible, market‑driven illicit economy. For readers interested in international relations, there is appreciation for the way Glenny hints at how weak states, corruption, and the legacy of imperialism and the fall of communism have created fertile ground for syndicates.

On the negative side, the same journalistic approach is a recurring criticism. Several readers argue that the book is “large reportorial, with minimal analysis and no overriding thesis”: a pile of fascinating facts and stories that never fully cohere into a clear framework or strong argument. The scope—“from America to Zimbabwe”—can feel unwieldy and bitty, with the subject remaining a “morass” rather than being analytically tamed. Some think Glenny is too trusting of his sources in the underworld or security services and doesn’t always show enough scepticism about the self‑serving narratives they offer. Others detect familiar “liberal‑imperial clichés” in his policy conclusions: a conventional, Western‑centric view of how to fix things that doesn’t match the complexity he’s just described. A few readers who came via the TV adaptation note that the book is not a thriller and has only a loose connection to the series; those expecting a tight plot or a character‑driven narrative can be disappointed. Overall, the consensus is that it’s an engaging, disturbing primer on global crime—excellent for breadth and reportage, weaker on deep, systematic analysis.